محمد عسکری

هنگام شروع نماز :
الامام المهدی سلام الله علیه - فی جواب الحمیری و قد کتب یسأله عن التوجه فی الصلاة - :

« ......التَّوَجُّهُ كُلُّهُ لَيْسَ بِفَرِيضَةٍ وَ السُّنَّةُ الْمُؤَكَّدَةُ فِيهِ الَّتِي هِيَ كَالْإِجْمَاعِ الَّذِي لَا خِلَافَ فِيهِ‏ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً مُسْلِما......أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* ثُمَّ اقْرَأِ الْحَمْد » . 1

حضرت امام مهدی سلام الله علیه در پاسخ حمیری که در نامه ای از ایشان درباره ی خواندن « وجّهت وجهی للذی فطر السماوات ...» در نماز پرسیده بود فرمودند :
همه ی آن واجب نیست ؛ بلکه سنت مؤکّد در آن - به منزله ی اجماع است - و اختلافی در آن نیست این است : « روی خویش نمودم به سوی آن که آسمان ها و زمین را آفرید ، از سر یکتا پرستی و مسلمانی و تسلیم ....به خدای شنوای دانا پناه می برم از شیطان رانده شده . به نام خداوند بخشاینده ی مهربان . سپس حمد را می خوانی .

پی نوشت :
1 - الاحتجاج ج 2 ص 575 ح 356 . بحارالانوار ج 84 ص 359 ح 7 .

محمد عسکری

هنگام قرائت آیات عذاب :
قال الصادق سلام الله علیه :
« اذا مررت بآیة فیها ذکر الجنة فاسال الله الجنة ، و اذا مررت بآیة فیها ذکر النّار فتعوّذ بالله من النّار » . 1

حضرت فرمودند : هرگاه بر آیه ای گذشتی که در آن از بهشت یاد شده است ، از خداوند بهشت را بخواه و هر گاه بر آیه ای گذشتی که در آن از آتش یاد شده است ، پس از آتش [دوزخ] به خدا پناه ببر .
قال الصادق سلام الله علیه :

فی قوله تعالی : « یتلونه حق تلاوته » : ان حق تلاوته هو الوقوف عند ذکر الجنة و النار ، یسأل فی الاولی و یستعیذ من الاخری » . 2
حضرت درباره ی کلام خدا که :« آن را چنان که حق تلاوت آن است تلاوت کنید » فرمودند :
حق تلاوت آن[قرآن] ، درنگ کردن در هنگام یاد شدن از بهشت و آتش است . در اولی ( یاد شدن از بهشت ) ، [آن را ] از خدا بخواهد و از دومی (آتش) به خدا پناه ببرد .
سفارش به استعاذه در موقعیت هاى حساس، چون تلاوت قرآن و براى رهایى از خطرات جانى و اخلاقى و توجه به پناه جویى انبیا و اولیاى الهى و نقل آنها، حاکى از اهمیت و تأثیر استعاذه است .

از ديدگاه قرآن تنها خداوند است كه بايد به او پناه برد.
و لن تجد من دونه ملتحدا (كهف آيه 27)

البته در آيات قرآني بر روي برخي از اسماي الهي مانند رب و ملك و اله تأكيد شده است. برخي گفته اند علت آن است كه انسان به طور طبيعي براي دفع شر از خود به كسي پناه مي برد كه توانايي دفع آن را داشته باشد و آن كس يا مربي و مدبر انسان است يا صاحب قدرت فائقي كه حكمي نافذ دارد؛ مانند پادشاهي از پادشاهان، يا اله و معبود وي است و خداوند هر سه صفت را داراست .
پی نوشت :
1 - بحارالانوار ج 92 ص 216 ح 20 .
2 - بحارالانوار ج 92 ص 214 ح 12 .

محمد عسکری

هنگام آغاز قرائت قرآن کریم :
قال الله تعالی :
« فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» . 1
و چون قرآن بخوانی ، از شيطان رجيم به خدا پناه ببر .

تفسیر العیاشی عن الحلبی عن الصادق سلام الله علیه :
سألته عن التعوذ من الشیطان عند کلّ سورة نفتحها ؟
قال : نعم ، فتعوّذ بالله من الشیطان الرجیم . 2
تفسیر عیاشی به نقل از حلبی : از امام صادق سلام الله علیه پرسیدم : آیا هر وقت تلاوت سوره ای را آغاز می کنیم ، از شیطان به خدا پناه ببریم ؟
فرمود : آری ، از شیطان رانده شده به خدا پناه ببر .

پی نوشت :
1 - سوره ی نحل آیه ی 98 .
2 - تفسیر العیاشی ج2 ص 270 ، بحارالانوار ج 93 ص 215 ح 16 .

محمد عسکری

حکمت استعاذه به زبان استعاذه از امام صادق سلام الله علیه در فرازی از دعای هنگام قرائت قرآن آمده است :
قال الصادق سلام الله علیه :
« ......اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنَ الشِّقْوَةِ فِي حَمْلِهِ وَ الْعَمَى عَنْ عَمَلِهِ وَ الْجَوْرِ عَنْ حُكْمِهِ وَ الْعُلُوِّ عَنْ قَصْدِهِ وَ التَّقْصِيرِ دُونَ حَقِّه‏ .... »
بار خدایا ! پناه می بریم به تو از شقاوت در حمل آن (قرآن) . و چشم پوشیدن از عمل به آن ، و انحراف از حکم آن ، و دور شدن از راه آن ، و کوتاهی کردن در حق آن .
 

]« .....اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ تَخَلُّفِهِ فِي قُلُوبِنَا وَ تَوَسُّدِهِ عِنْدَ رُقَادِنَا وَ نَبْذِهِ وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ قَسَاوَةِ قُلُوبِنَا لِمَا بِهِ وَعَظْتَنَا...» . 1
 

بار خدایا ! پناه می بریم به تو از غایب بودن آن (قرآن) در دل هایمان ، و بالش سرمان قرار دادن آن ، و افکندن آن در پشت سرمان ، و پناه می بریم به تو از سخت دلی (و متأثر نشدن) در برابر اندرزهایی که به ما داده ای .

پی نوشت :
1 - کافی ج 2 ص 574 حدیث 1 .

ادامه دارد .....

محمد عسکری

استعاذه چیست ؟

استعاذه به معنای استجاره و پناه گرفتن است . و در اصطلاح دینی پناه گرفتن از شرّ ابلیس و جنودش و خواهش های نفسانی که انسان را دعوت به انجام معصیت و ترک واجب الهی می نماید که نتیجه اش حفظ مقام انسانی و درجات معنوی و رشد و تکامل و ممانعت از سقوط آدمی به درجه حیوانیت و بلکه پست تر است .

استعاذه و پناه خواستن از خدای متعال نشان ترس و فرار مذموم نیست بلکه فرار از غیر دوست به سوی دوست و رجوع به حقّ از غیر حقّ است و نتیجه اش قرب به محبوب و خداوند متعال است .
استعاذه در حقیقت مقاومت در برابر وساوس شیاطین جنی و انسی و هوای نفس است که دائم آدمی را به سوی عصیان و نافرمانبرداری خدای متعال دعوت می نمایند .
صاحبان استعاذه ، ممدوح خدای متعال بوده و دارای فضل و کمال و رتبه ای عالی در پیشگاه خداوند هستند .

محمد عسکری

اگر متون دینی اهل اسلام اعم از کتاب خدا و احادیث و ادعیه ی حضرات اهل بیت سلام الله علیهم را جستجو نماییم استعاذات تقریباَ به این تقسیم بندی کلّی خواهد بود :
1 - استعاذه از وساوس و همزات شیاطین جنی و انسی .
2 - استعاذه از رذائل اخلاقی خود و دیگران . مانند : ریا - اخلاق بد - هیجان حرص - همسایه بد - همسر بد - فرزند ناصالح .
3 - استعاذه از انواع گناهان .
4 - استعاذه از تبعات و عوارض گناهان .
5 - استعاذه از انسان های شرور . مانند :دشمن و سلاطین جور و ظلمه - سارق
6 - استعاذه از بیماری ها و مرض .
7 - استعاذه از شر حیوانات ضرر رساننده .
8 - استعاذه از سحر و جادو و امور باطله .
9 - استعاذه از غم و اندوه و عوامل آن .
10 - استعاذه از بلایا و آفات طبیعی و هر آن چه که موجب خوف و ترس است . مانند: آتش سوزی - نابودی و انهدام - غرق شدن -

برخی حکمت های متبادر به ذهن در استعاذه ( پناه بردن ) به خدای متعال :
1 - بر طرف کردن موانع کمال آدمی .
2 - بر طرف کردن موانع حیات آدمی .
3 - آگاهی بخشی و شناخت .
4 - عبادت خدای متعال و ایجاد فرصت بندگی .
5 - تقویت اعتقادات توحیدی .

و من الله التوفیق