هنگام آغاز قرائت قرآن کریم :
قال الله تعالی :
« فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» . 1
و چون قرآن بخوانی ، از شيطان رجيم به خدا پناه ببر .

تفسیر العیاشی عن الحلبی عن الصادق سلام الله علیه :
سألته عن التعوذ من الشیطان عند کلّ سورة نفتحها ؟
قال : نعم ، فتعوّذ بالله من الشیطان الرجیم . 2
تفسیر عیاشی به نقل از حلبی : از امام صادق سلام الله علیه پرسیدم : آیا هر وقت تلاوت سوره ای را آغاز می کنیم ، از شیطان به خدا پناه ببریم ؟
فرمود : آری ، از شیطان رانده شده به خدا پناه ببر .

پی نوشت :
1 - سوره ی نحل آیه ی 98 .
2 - تفسیر العیاشی ج2 ص 270 ، بحارالانوار ج 93 ص 215 ح 16 .

حکمت این استعاذه به زبان استعاذه از امام صادق سلام الله علیه در فرازی از دعای هنگام قرائت قرآن آمده است :
قال الصادق سلام الله علیه :
« ...اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنَ الشِّقْوَةِ فِي حَمْلِهِ وَ الْعَمَى عَنْ عَمَلِهِ وَ الْجَوْرِ عَنْ حُكْمِهِ وَ الْعُلُوِّ عَنْ قَصْدِهِ وَ التَّقْصِيرِ دُونَ حَقِّه‏ .... »
بار خدایا ! پناه می بریم به تو از شقاوت در حمل آن (قرآن) . و چشم پوشیدن از عمل به آن ، و انحراف از حکم آن ، و دور شدن از راه آن ، و کوتاهی کردن در حق آن .
 

« .....اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ تَخَلُّفِهِ فِي قُلُوبِنَا وَ تَوَسُّدِهِ عِنْدَ رُقَادِنَا وَ نَبْذِهِ وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ قَسَاوَةِ قُلُوبِنَا لِمَا بِهِ وَعَظْتَنَا...» . 1
 

بار خدایا ! پناه می بریم به تو از غایب بودن آن (قرآن) در دل هایمان ، و بالش سرمان قرار دادن آن ، و افکندن آن در پشت سرمان ، و پناه می بریم به تو از سخت دلی (و متأثر نشدن) در برابر اندرزهایی که به ما داده ای .

پی نوشت :
1 - کافی ج 2 ص 574 حدیث 1 .
 

قال جعفر الصادق سلام الله علیه :
« انه لا بد قبل القرائة من التعوذ ، و اما سائر الطاعات فانه لایتعوذ فیها و الحکمة فیه : ان العبد قد ینجس لسانه بالکذب و االغیبة و النمیمة ، فامر الله تعالی العبد بالتعوذ لیصیر لسانه طاهراَ فیقرأ بلسان طاهر کلاماَ انزل من رب طیب طاهر » . 1

امام صادق سلام الله علیه فرمودند :
پیش از قرائت [ قرآن] ، باید به خدا پناه برد ولی در دیگر عبادات ، پناه بردن به خدا لازم نیست و حکمتش هم این است که : بنده با دروغ گفتن و غیبت کردن و سخن چینی ، زبانش نجس (آلوده) می شود . از این رو ، خدای متعال بنده را به پناه بردن به او فرمان داده است تا زبانش طاهر گردد و گفتاری را که از سوی خدواندی پاک و طاهر فرود آمده است ، با زبانی پاک قرائت کند :

پی نوشت :
1 - تفسیر فخر رازی ج2 ص 574 ح 1 .

هنگام قرائت آیات عذاب :
قال الصادق سلام الله علیه :
« اذا مررت بآیة فیها ذکر الجنة فاسال الله الجنة ، و اذا مررت بآیة فیها ذکر النّار فتعوّذ بالله من النّار » . 1

حضرت فرمودند : هرگاه بر آیه ای گذشتی که در آن از بهشت یاد شده است ، از خداوند بهشت را بخواه و هر گاه بر آیه ای گذشتی که در آن از آتش یاد شده است ، پس از آتش [دوزخ] به خدا پناه ببر .

قال الصادق سلام الله علیه :

فی قوله تعالی : « یتلونه حق تلاوته » : ان حق تلاوته هو الوقوف عند ذکر الجنة و النار ، یسأل فی الاولی و یستعیذ من الاخری » . 2

حضرت درباره ی کلام خدا که :« آن را چنان که حق تلاوت آن است تلاوت کنید » فرمودند :
حق تلاوت آن[قرآن] ، درنگ کردن در هنگام یاد شدن از بهشت و آتش است . در اولی ( یاد شدن از بهشت ) ، [آن را ] از خدا بخواهد و از دومی (آتش) به خدا پناه ببرد .

پی نوشت :
1 - بحارالانوار ج 92 ص 216 ح 20 .
2 - بحارالانوار ج 92 ص 214 ح 12 .

محمد عسکری