صدوق عليه الرّحمه ـ مى فرمايد: مقصود از احصاى آنها شمردن آنها نيست; بلكه مقصود، معرفت و اطّلاع بر معانى اين نود و نه اسم است.

در كتب شرح اسماء الحسنى اين 99 اسم، شرح و تفسير شده اند. «صدوق» نيز در كتاب «توحيد» آنها را شرح فرموده است. «كفعمى» در «مصباح»، «ابن فهد» در «عدة الدّاعى»¹⁶ و بزرگان ديگر هم آن را شرح كرده اند; كه مراجعه به اين شرح ها براى مزيد معرفت و توجّه نافع است.

از بعضى اخبار نيز استفاده مى شود كه اسماء الحسنى 360 اسم است;¹⁷بر حسب آن چه «مجلسى» و «سيّد عليخان» و «كفعمى» روايت فرموده اند،¹⁸چهار هزار اسم مى باشد.

ممكن است مراد از 99 اسمى كه در روايات اولى ذكر شده است اسم هايى باشد كه اَشرَف يا اَشهَر يا اَظهَر و اوفق و اَسبَق و اَصدَق به مسمّى باشد. و ممكن است كه اسماء ديگر به اين نود و نه اسم رجوع نمايد.

گاهى كثرت اسماء به ملاحظه لغات مختلف تصوّر مى شود; كه به اين لحاظ اسماء الحسنى از چهار هزار هم بيشتر مى شود. و گاه به لحاظ اضافه اين، كثرت پيدا مى شود; كه به اين ملاحظه، حدّ و حصرى ندارد; مثل «الخالق» كه يك اسم است; ولى اگر اضافه شود متعدّد مى شود; مانند: خالق الارض، خالق السّماوات، خالق الشّجر ، خالق الجبال ، خالق الانسان و ... و هم چنين اسم الفاطر، الباري، الرزاق، الكافي، الرب، الكاشف و اكثر اسماء الحسنى.

عباراتنا شتى و حسنك واحد و كل إلى ذاك الجمال يشير

از نظر ديگر، موجودات و تمام مخلوقات اسماءالله هستند; زيرا اسم، آن چيزى است كه دلالت بر مسمّى و وسيله شناختن و علامت و نشانه ذات صاحب نام باشد.

وجود مخلوقات آيات وجود خدا، كلمات خدا و آثار بارى تعالى هستند و اكمل و اشرف اين اسماء، انبيا و اولياى دين به ويژه حضرت خاتم النّبيّين و ائمّه اثنى عشر صلوات الله عليهم اجمعين ـ مى باشند; چنان كه در روايت از حضرت صادق عليه السّلام ـ وارد شده: «نحن والله الاسماء الحسنى الذي لايقبل من أحد طاعة إلاّ بمعرفتنا، قال: (فادعوه بها)»¹⁹ براى اينكه اين بزرگواران از حيث ذات و صفات و افعال و اقوال، وسايل معرفة اللّه و علايم و نشانه و آيات كبرى و اسماء حسناى خداوند متعال مى باشند.

منبع : سایت معظم له

12 ـ بحار: 4 / 181.

13 ـ مجمع البيان: 7/3 .

14 ـ توحيد صدوق / 194 و 219.

15 ـ فصل 32، ص 312 الى 368.

16 ـ ص 298 الى ص 316.

17 ـ توحيد صدوق، ص 191 ـ شرح اين حديث را در بحار، ج 4، ط جديد، ص 167 ـ 172 ملاحظه كنيد.

18 ـ مصباح كفعمى، ص 349; بحارالانوار، ج 4، ص 211; شرح الصحيفة، شرح دعاى پنجاهم.

19 ـ تفسير صافى: 1 / 628.