دعا ؛ نمك عبادت
رضا جاودان
آنچه ذيلا بيان مي‌شود گزيده‌اي از مواعظ جامع و وصاياي بسيار سودمند پيامبر اعظم (ص) به ابوذر غفاري است.
- يا اباذر يكفي من الدعاء مع البرّ ما يكفي الطعام من الملح؛ با اعمال شايسته و نيك همان قدر دعا كافي است كه براي غذا نمك كافي و لازم است.‏
همان‌طور كه براي غذا مقدار معيني نمك كافي و لازم است و به بيش از آن نياز نيست، همين طور كسي كه اعمال شايسته دارد، به همان ميزان كه نمك براي غذا كافي است، دعا ضرورت دارد و به‌واقع دعا به‌منزله نمك براي زندگي انسان سعادت‌پيشه است. پس لازم نيست كه پيوسته دعا و درخواست كند و به مجرد دعا و درخواست از خداوند، خداوند به درخواستش پاسخ مي‌گويد. اما آنان كه اعمالشان شايسته نيست و به ديگران خدمت نمي‌كنند، اگر فراوان هم دعا كنند معلوم نيست به حالشان سود بخشد.
حضرت در ادامه مي‌فرمايند:
- يا اباذر، مثل الذي يدعو بغير عمل كمثل الذي يرمي بغير وتر؛ اي ابوذر، مثل كسي كه بدون عمل شايسته دعا مي‌كند، مثل كسي است كه بدون كمان تير مي‌افكند.‏
انسان با اعمال نيك و شايسته خيلي زود به اهدافش مي‌رسد و وقتي دعا مي‌كند به كسي مي‌ماند كه با كمان تير مي‌افكند و خيلي سريع تيرش به هدف اصابت مي‌كند. سخن پيامبر (ص) تشويقي است براي اينكه انسان به اصلاح نفس خود و انجام وظايفش همت گمارد كه در اين صورت زودتر به اهدافش مي‌رسد و خداوند دعايش را اجابت مي‌كند، فرقي نمي‌كند دعاي او در ارتباط با خودش باشد يا ديگران، خواسته‌هاي او دنيوي باشد يا معنوي و اخروي.
پس پيامبر (ص) ديگران را به انجام اعمال خير تشويق مي‌كنند گر چه آثار واقعي و پاداشهاي شايسته و حقيقي اعمال خير در آخرت ظاهر مي‌گردد و اين دنيا تنها محل كاركردن است و پاداش اعمال در آخرت به انسان عطا مي‌گردد، همان‌گونه كه اميرالمؤمنين علي (ع) مي‌فرمايد: "ان اليوم عمل و لا حساب و عدا حساب و لا عمل؛ همانا امروز روز كار است و روز حساب نيست و فردا روز حساب است و كسي را مجال كار نباشد"(نهج‌البلاغه، خ42).در اين دنيا بذر افشانده مي‌شود و در آخرت محصول برداشت مي‌شود، ولي خداوند متعال از روي الطاف بي‌نهايتش گاهي برخي از آثار اعمال و نمونه‌هايي از آن را در همين دنيا به نيكوكاران عنايت مي‌كند، تا به انجام بيشتر اعمال خير تشويق شوند و در مقام انجام وظيفه برآيند. ‏
‏- يا اباذر ان الله يصلح بصلاح العبد ولده و ولد ولده و يحفظه في دويرته والدور حوله ما دام فيهم؛ اي ابوذر، خداوند با صالح بودن شخص فرزندان و فرزندان فرزندان او را اصلاح مي‌كند و او را در خانه‌اش و نيز آنان را كه در خانه‌هاي مجاور او هستند حفظ مي‌كند، مادام كه او در ميان آنان است.‏
كساني كه اهل بندگي خداوند هستند، در اين عالم خداوند آنها را از خطرات حفظ مي‌كند و به بركت وجود آنها فرزندانشان را، پشت در پشت، از خطرات مصون مي‌دارد و حتي اهل محل و شهري كه انسان صالح و شايسته در آن زندگي مي‌كند، از بلاها حفظ مي‌گرداند. همين‌طور در حد گستره شعاع وجودي چنين افرادي، بركات معنوي و توفيقات الهي شامل اطرافيان و ديگر مردم مي‌شود. اين نقش ارزنده و تاثير شايسته بنده صالح، انسان را متوجه اين نكته مي‌سازد كه گام سپردن در راه خداوند و اطاعت فرمان او، چه كيمياي گرانبهايي است كه حتي آثارش از قلمرو وجود انسان فراتر رفته ديگران را نيز در بر مي‌گيرد.‏

موضوعات مرتبط: مقالات دعا