دعا نمودن اسامه بن زید صحابی بر سر قبر پیامبر

یکی از دلایل تکفیر مسلمانان توسط فرقه وهابیت این است که چرا مسلمانان ( کفار در نزد ایشان ) در کنار  قبرها نماز و دعا می خوانند . زیرا در نزد ایشان این عمل مصداقی از شرک و کفر است .

ولی در منابع اهل تسنن آمده است که یکی از صحابی به نام ” اسامه بن زید ” کنار قبر دعا خوانده است ! حال آیا وهابی ها جرات دارند که یک صحابی را تکفیر کنند ؟!

ابن حبان در صحیح خود چنین نقل می کند :

۵۶۹۴- أَخْبَرَنَا أَبُو یَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِیرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِی قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ یُحَدِّثُ عَنْ صَالِحِ بْنِ کَیْسَانَ عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ رَأَیْتُ أُسَامَةَ بْنَ زَیْدٍ یُصَلِّی عِنْدَ قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ e فَخَرَجَ مَرْوَانُ بْنُ الْحَکَمِ فَقَالَ تُصَلِّی إِلَى قَبْرِهِ فَقَالَ إِنِّی أُحِبُّهُ فَقَالَ لَهُ قَوْلاً قَبِیحًا ثُمَّ أَدْبَرَ فَانْصَرَفَ أُسَامَةُ فَقَالَ یَا مَرْوَانُ إِنَّکَ آذَیْتَنِی وَإِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ e یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ وَإِنَّکَ فَاحِشٌ مُتَفَحِّشٌ .

راوی می گوید : دیدم که اسامه بن زید در نزد قبر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دعا میخواند . مروان بن حکم آمد و گفت : به سوی قبر نبی الله دعا می کنی ؟ اسامه پاسخ داد : این عمل را دوست دارم . سپس مروان حرفی قبیح ( فحش ) به او گفت و برگشت . اسامه گفت : ای مروان ! تو مرا اذیت کردی و من از رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم شنیدم که می فرمود : خداوند متعال فرد دشنام گو  و دشنام جو را دشمن می دارد .

صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان ، ج ۱۲ ص ۵۰۶ رقم ۵۶۹۴ ،اسم المؤلف:  محمد بن حبان بن أحمد أبو حاتم التمیمی البستی الوفاة: ۳۵۴ ، دار النشر : مؤسسة الرسالة – بیروت – ۱۴۱۴ – ۱۹۹۳ ، الطبعة : الثانیة ، تحقیق : شعیب الأرنؤوط

·         محقق کتاب ، شعیب ارنووط ، ذیل این روایت می گوید : اسناده حسن ( اسناد این روایت در درجه حسن می باشد )

·         این روایت در کتاب ” الاحادیث المختاره ” نیز بیان شده است و مقدسی در ذیل آن می گوید : اسناده حسن ( اسناد این روایت در درجه حسن می باشد )

الأحادیث المختارة ، ج ۴ ص ۱۰۶ – ۱۰۷  ، اسم المؤلف:  أبو عبد الله محمد بن عبد الواحد بن أحمد الحنبلی المقدسی الوفاة: ۶۴۳ ، دار النشر : مکتبة النهضة الحدیثة – مکة المکرمة – ۱۴۱۰ ، الطبعة : الأولى ، تحقیق : عبد الملک بن عبد الله بن دهیش

شبهه :

البانی در ” ارواء الغلیل ” ذیل این روایت می گوید :

ورجاله ثقات إلا أن محمد بن إسحاق مدلس وقد عنعنه

راویان این روایت همگی ثقه هستند مگر محمد بن اسحاق که مدلس است و این روایت را معنعن بیان کرده است .

إرواء الغلیل فی تخریج أحادیث منار السبیل، ج ۷ ص ۲۱۰  ، اسم المؤلف محمد ناصر الدین الألبانی (المتوفى : ۱۴۲۰هـ) ، دار النشر : المکتب الإسلامی – بیروت، الطبعة : الثانیة ۱۴۰۵ هـ – ۱۹۸۵م ، إشراف: زهیر الشاویش

 پاسخ :

در صحیح ابن حبان هیچ روایتی مدلسی از قول محمد اسحاق وجود ندارد و در تمامی آنها حمل بر سماع شده است .

• ابن حبان در ” الثقات ” ذیل ترجمه محمد ابن اسحاق چنین می گوید :

کان یدلس على الضعفاء فوقع المناکیر فی روایته من قبل أولئک فأما إذا بین السماع فیما یرویه فهو ثبت یحتج بروایته

وی از قول ضعفاء روایت تدلیس می کرد و لذا از قول آنها مطالب منکر در روایاتش وجود دارد . پس اگر او صراحت بر شنیدن روایت داشته باشد ، در اینحالت کلام او ثابت و به روایتش استناد می شود .

الثقات ، ج ۷ ص ۳۸۳ – ۳۸۴ ، اسم المؤلف: محمد بن حبان بن أحمد أبو حاتم التمیمی البستی الوفاة: ۳۵۴ ، دار النشر : دار الفکر – ۱۳۹۵ – ۱۹۷۵ ، الطبعة : الأولى ، تحقیق : السید شرف الدین أحمد

• ابن حبان در مقدمه صحیح خود چنین می گوید :

فإذا صح عندی خبر من روایة مدلس أنه بین السماع فیه لا أبالی أن أذکره من غیر بیان السماع فی خبره بعد صحته عندی من طریق آخر

پس اگر روایتی از راوی مدلس که اصل شنیدن آن روایت را بیان کرده است در نزد من صحیح آمد ، برای من مانعی نیست که آن را حتی اگر سماع روایت را بیان نکرده است ، نقل کنم بعد از اینکه صحت این خبر از راه دیگری برای من روشن شده باشد .

صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان ، ج ۱۲ ص ۱۶۲ ،اسم المؤلف:  محمد بن حبان بن أحمد أبو حاتم التمیمی البستی الوفاة: ۳۵۴ ، دار النشر : مؤسسة الرسالة – بیروت – ۱۴۱۴ – ۱۹۹۳ ، الطبعة : الثانیة ، تحقیق : شعیب الأرنؤوط

این سخن ابن حبان صراحت دارد بر اینکه روایات راویان مدلسی که حتی به صیغه معنعنه بیان شده است ، از طرق دیگر نیز به دست او رسیده که صحت آنها تایید شده است و لذا روایت معنعنه از قول مدلس در صحیح وی سبب تضعیف روایت نمی شود .

این مطلبی است که دیگر علمای اهل تسنن نیز بدان اشاره کرده اند همانند دکتر عواد الخلف در کتاب ” روایات المدلسین فی صحیح مسلم ” که در باب من اعتبارات قبول عنعنه المدلس – اعتبار ۱۸ چنین می گوید :

روایة ابن حبان خبر المدلس فی صحیحه وإن کان معنعنا

یعنی روایت ابن حبان از راوی مدلس در صحیحش ، حتی معنعن هم باشد ، معتبر می باشد .

روایات المدلسین فی صحیح مسلم ( جمعها – تخریجها – الکلام علیها ) ، ص ۶۹  ،اسم المؤلف:  عواد حسین الخلف ، دار النشر : دار البشائر الاسلامیة – بیروت – لبنان .

نتیجه :

۱ – صحابی اسامه بن زید به سمت قبر نبی الله صلی الله علیه و آله وسلم دعا می خواند . آیا این عمل وی شرک است ؟!!

۲ – اولین کسی که نهی از این عمل نموده است همانا بنی امیه بوده است و لذا پیروان این عقیده نیز پیروان بنی امیه هستند.

۳ -  فحاشی از ویژگی های بنی امیه می باشد و قطعا در پیروان ایشان نیز مصداق دارد .

نویسنده: العبد الاحقر – مقداد العلوی